Blog


 

Kan jij praten met je paard?

16 - 06 - 2015

Communicatie tussen Ruiter en Paard  
Kun je met je paard praten? Nee
Kun je met je paard communiceren? Ja!

Paarden kunnen niet praten en het is ook niet mogelijk om hun de verbale taal te leren.
Wij zullen de wijze van communiceren van de paarden dienen te leren en begrijpen om met ze kunnen communiceren.
Paarden zijn experts in non-verbale communicatie.
Paarden bestaan al tussen de 40-50 miljoen jaar, voor de beeldvorming de mensheid bestaat ongeveer 40.000-50.000 jaar op de aarde. Doordat paarden prooidieren zijn, is het zo bijzonder dat deze diersoort al zoveel miljoenen jaren weet te ‘overleven’ tussen alle roofdieren die het op hun gemunt hebben!
Paarden hebben als reactie op een roofdier dat ze vluchten. Ze rennen letterlijk weg voor hetgeen ze eng vinden. Hoe groter de afstand voor datgene (roofdier) wat ze eng vinden, hoe beter. Met voldoende afstand komen ze ook weer tot rust. Maar hoe hebben ze al die miljoenen jaren kunnen overleven? Dit doen ze door ‘de kudde’ De kudde is hun overlevingsstrategie! Samen zijn ze sterk!

Door in groepsverband te leven vergroten ze hun overlevingskans. Ze houden met z’n allen onder andere de omgeving goed in de gaten. Om de beurt kunnen ze op die manier veilig rusten, terwijl de andere voor de veiligheid zorgen.   

Eén van de bijzonderheden in een kudde van paarden is de onderlinge communicatie die ze hebben ontwikkeld. Paarden communiceren op basis van non-verbale communicatie. Paarden hebben hun rechterhersenhelft bijzonder goed ontwikkeld. De rechterhersenhelft staat voor intuïtie, gevoel, creativiteit etc.  Wij mensen, hebben onze linkerhersenhelft bijzonder goed ontwikkeld. De linkerhersenhelft staat voor logica, verbaal, beredeneren, argumenteren, feiten. Paarden zijn dus ontzettend goed in het communiceren zonder woorden, bijvoorkeur met zo min mogelijk geluid. Geluid kan je immers verraden aan de prooidier die waanzinnig goed gehoor hebben meestal.
 


Hoe communiceren paarden dan zonder woorden?
Ze lezen elkaars lichaamstaal. Ze zien de daadwerkelijk uiterlijke lichaamstaal van elkaar, een staart die zwiept, oren die naar achteren gaan, ribbels die in de neus verschijnen door het optrekken van de neus. Ze voelen ook de spierspanning aan bij elkaar. Als één van de paarden iets gevaarlijks ziet in de bosjes, is er een seconde waarbij het paard z’n spieren aanspant om vervolgens over te gaan in vluchten. Op het moment dat één van de paarden spieren aanspant, reageren de andere paarden ook! Hoewel wij mensen voornamelijk verbaal met woorden communiceren doet ons lichaam ook mee. Op het moment dat jij een sport bekijkt op tv, span je bijvoorbeeld ook weleens onbewust spieren lichtjes aan die bij die sport horen. Je doet als het waren een beetje mee. Ons lichaam kan ook aangeven als we iets spannend vinden of denken aan een bepaalde oefening die we gaan doen, maakt dat de spieren zich onbewust al iets aanspannen.

Als jij als ruiter dus bijvoorbeeld denkt aan de galop, spant jouw lichaam onbewust al wat spieren aan die behoren bij de galop. Deze spierspanningen van een ruiter voelt een paard dus ook feilloos aan. Paarden zijn in staat om als reactie op deze spierspanning te snappen dat daarna de hulp voor de galop volgt en alvast aan te galopperen zodra ze de spierspanning voelen!  En dat allemaal in een fractie van een seconde! Het lijkt daarom wel telepathie!

Paarden voelen ook onze intentie. Paarden zijn puur in hun intentie en hun gedrag. Mensen zijn in staat om het één te denken en toch het andere te doen. Mensen zijn ook in staat om ander gedrag te laten zien, als wat ze van binnen eigenlijk voelen. Bijvoorbeeld als je ergens twijfel over hebt, en dan toch zekerder over komen als dat je eigenlijk bent. Of je hebt ergens angst voor, maar je doet het toch. Daar snappen paarden niets van! Sterker nog dit geeft ze een onveilig gevoel.

In een kudde is het belangrijk dat paarden in balans zijn.  Waardoor er rust is in de kudde. Deze rust zorgt ervoor dat ieder paard zijn eigen plek in de kudde kan innemen. Ten behoeve van de veiligheid van de kudde. Door de rust in de kudde, kunnen ze de omgeving goed in de gaten houden voor roofdieren of ander gevaar. De communicatie onderling is zo snel en geluidloos dat ze in een fractie van een seconde allemaal op de vlucht kunnen slaan als dat nodig is. Op het moment dat er een paard niet in balans is, zullen paarden dit onderling corrigeren.
Voor een paard is het dus belangrijk dat jij als ruiter jouw gevoelens/emoties niet wegstopt, maar erkend. Alleen dan ‘snappen’ ze jou. Voor hen ben je dan puur. Je emoties, je handelingen, je gedrag kloppen in hun beleving.



Soms hoor ik nog weleens “dat je bij een paard geen angst mag laten zien, want dat ruiken ze.” Klopt, ze lezen elke emotie die je hebt. Alleen paarden voelen zich pas onveilig op het moment dat je ander gedrag laat zien, als je van binnen voelt. Een paard reageert op jouw “onbalans” niet zozeer de emotie ‘angst’. De mate en wijze waarop een paard daarop reageert verschilt per paard. Elk paard is namelijk een eigen individu, met eigen karakter, eigen opgedane ervaringen, wat mede bepaalt hoe hij op welke situatie reageert.
 

Maar hoe kun je nou als ruiter communiceren als een paard?
Op de eerste plaats door de kennis te hebben hoe paarden communiceren en je hiervan bewust te zijn. Ze lezen jouw lichaamstaal, je gemoedstoestand, de bewegingen van je ledematen, je gezichtsuitdrukking, je intentie en zeker ook de mate van ‘balans/congruentie’ van jou.
Hoe beter je je rechterhersenhelft (gevoel) ontwikkeld, hoe makkelijker je kan communiceren met paarden.

Kijk naar je paard en wordt bewust van de lichaamstaal van je paard. Hoe zie je dat je paard spanning heeft? Welke uitdrukking heeft hij in zijn ogen?
Een paard kan een boze uitdrukking in zijn ogen hebben of bijvoorbeeld na een training een blik van voldane moeheid hebben.

Oefening; Ga eens in of naast de wei zitten en observeer je paard eens. Schrijf eens op wat je ziet. Welke lichaamstaal zie je, zwiept hij met z’n staart? Kijkt hij naar andere paarden? Hoe zie je zijn gemoedstoestand? Hoe ziet zijn lichaam eruit als hij bijvoorbeeld ontspannen staat te grazen? Wordt bewust van actie-reactie. Elke reactie die jij geeft, geeft een reactie van je paard. Met welke intentie, welke gemoedstoestand heb je gereageerd? En welke reactie gaf je paard terug?


Een paard heeft geen oordeel en geen ‘tweede agenda’. Een paard reageert instinctief. Dus als jij een andere reactie geeft ( of met een andere gemoedstoestand of intentie) zal je paard ook anders reageren!

Oefening;
Schrijf gedurende 4 weken na elk bezoek aan je paard het volgende op:
 1) In welke gemoedstoestand was jij toen je op stal aankwam? (gehaast, geïrriteerd, vrolijk, vermoeid etc)
2) Hoe ging de samenwerking met mijn paard? Waar liep ik tegenaan, wat ging er goed?
    Hoe was mijn paard?
3) In welke gemoedstoestand was ik toen ik wegging?

Wist je dat paardrijden een teamsport is?

10 - 06 - 2015

Wist je dat paardrijden een teamsport is?
Een samenspel tussen 2 individuen, met een eigen karakter, eigen persoonlijkheid en opgedane ervaringen.
Zowel jij als je paard hebben ieder eigen bijzonderheden & kwaliteiten, maar ook een eigen wijze van leren. En om dan samen een sport te beoefenen is nog niet zo eenvoudig!



Waarbij de één een roofdier is van oorsprong en de ander een prooidier/vluchtdier, is het alsof de één van mars komt en de ander van pluto ;-)  



Een paard gespecialiseerd in non verbale communicatie, waarbij de ruiter is gespecialiseerd is in (onze linkerhersenhelft) verbale communicatie; beredeneren, argumenteren & feiten.

De een leest lichaamstaal en de ander is in staat om middels klanken, tonatie (woorden) te communiceren.


Maar naast de verschillen tussen mensen en paarden hebben we natuurlijk ook overeenkomsten. Wij communiceren ook middels lichaamstaal onder andere. Alleen wij zijn ons daar minder bewust van. Maar we doen het wel!



Wanneer werk je nu écht samen?

In de dressuursport wordt ook wel gesproken over "1 harmonieus lichaam". Oftewel wanneer de verschillen niet meer te zien zijn en ruiter & paard 1 geheel worden...in elkaar overlopen....elkaar zonder woorden verstaan, begrijpen en vertrouwen.



Okay, maar hoe krijg je dit dan voor elkaar? Om elkaar te kunnen verstaan, begrijpen en elkaar te vertrouwen heb je onder andere communicatie nodig en wederzijds respect. Zowel ruiter als paard zullen de communicatie dus moeten verstaan en begrijpen! En aangezien paarden onmogelijk fysiek in staat zijn om onze verbale taal te leren, zullen wij als ruiters de non-verbale taal van de paarden dienen te leren spreken, verstaan en ook begrijpen!


Het intrigeert mij iedere keer weer, een mens & paard begeleiden naar samenwerking. Of het nu in de vorm van ruiter & paard is of in een coachsessie waarbij het paard spiegelt wat er nodig is om uiteindelijk die wederzijdse samenwerking aan te gaan. Ik kan enorm genieten in de groei en hoe mooi het uiteindelijke samenspel wordt als mens & paard elkaar verstaan, begrijpen en vertrouwen.



Dat is voor mij waar de passie voor paarden vandaan komt. De liefde voor dieren en dan samen iets willen presteren. Voor mij de ultieme wijze van samenwerken.


Ik kan me mijn eerste paardrijles nog herinneren op de kleine, witte pony Storm. Eerst een longeerlijnles om te leren welke hulp je moet geven om van richting & tempo te veranderen én vooral leren lichtrijden. Daarna verder in een groepsles met af en toe een buitenritje bij mooi weer. Met alle kennis die ik daarop volgende 26 jaar heb vergaard (en nog steeds vergaar) kijk ik nu terug op een tijd waarbij ik een romantisch 'black beauty' verhaal nastreefde, maar in werkelijkheid slechts 1 van de vele ruitertjes was die een uur een plezier-ritje op de pony maakte. Wat had ik toen al graag willen weten, wat ik nu al weet. Ik had toen geen idee, waarom een pony deed wat hij deed. En waarom bij de ene pony die hulp wel werkte en bij de ander totaal niet...

Om een paard te begrijpen is onder andere kennis nodig. Waarom doet je paard, wat hij doet? De kennis die ik heb wil ik graag delen. Zodat een ieder er wat van kan meenemen wat je kan gebruiken.